کشت گیاه کینوآ در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، بخش خواجه، پایگاه آبخوان و حفاظت خاک و آبخیزداری خواجه
کشت گیاه کینوآ در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، بخش خواجه، پایگاه آبخوان و حفاظت خاک و آبخیزداری خواجه

مهندس شاهرخ محسنی کارشناس محقق مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی و رئیس ایستگاه تحقیقاتی خواجه در آستانه برگزاری روز مزرعه که روز چهارشنبه مورخ ۱۳/۰۵/۱۴۰۰در مزارع الگویی مناطق شهرستان هریس بخش خواجه برگزار می شود در گفتگو با روابط عمومی مرکز در خصوص سازگاری کشت کینوا گفت: کینوآ با نام […]

مهندس شاهرخ محسنی کارشناس محقق مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی و رئیس ایستگاه تحقیقاتی خواجه در آستانه برگزاری روز مزرعه که روز چهارشنبه مورخ ۱۳/۰۵/۱۴۰۰در مزارع الگویی مناطق شهرستان هریس بخش خواجه برگزار می شود در گفتگو با روابط عمومی مرکز در خصوص سازگاری کشت کینوا گفت: کینوآ با نام علمی.Chenopodium quinoa Willd  از خانواده Amaranthaceae  و زیرخانواده Chenopodiaceae، گیاهی است یکساله، که معمولا به­منظور محصول دانه کشت میشود ولی از برگ­های جوان آن هم به­عنوان سبزی تازه و یا پخته استفاده میشود. برخی ژنوتیپ­ها نیز کاربرد کشت علوفه­ای دارند. کینوآ در سه نوع اصلی شامل کینوای سفید، کینوای قرمز و کینوای سیاه وجود دارد.کینوا بومی کوه­های آند در بولیوی، شیلی و پرو است که طی ۵۰۰۰ سال به­طور مداوم مورد تغذیه مردم این مناطق می باشد. تغییر آب و هوای ایران به سمت گرم و خشک و شور شدن تدریجی خاک­های زراعی کشور از یک سو و تحمل بالای گیاه کینوا در مقابل خشکی و شوری از سوی دیگر، بیانگر منطقی برای استفاده از کینوا به­عنوان یک گیاه مناسب برای رسیدن به کشاورزی پایدار، تغذیه مناسب و تولید صنعتی است. فائو توصیه نمود که کینوا را حتی در اراضی فقیر و با حاصلخیزی کم نیز میتوان کشت کرد. در تناوب زراعی غلات به­منظور کنترل علف هرز و بیماری­ها قابل توصیه است. توسعه و ترویج کشت و تغذیه کینوا باعث تنوع بخشی به محصولات غذایی در کشور، تولید پایدار، افزایش درآمد کشاورزان و تأمین بخشی از نیاز غذایی جامعه خواهد شد

وی در مورد خواص کینوآ،  مزایای طبی کینوآ، مضرات کینوآ و کینوآ در رژیم غذایی توضیحاتی ارائه نمود.

 وی ضمن اشاره به شرایط محیط رشد مطلوب اظهار داشت: کینوآ به طول روز کوتاه و درجه حرارت خنک برای رشد نیاز دارد. درجه حرارت خنک باعث رشد رویشی مطلوب آن می شود. درجه حرارت مطلوب رشد این گیاه بین ۲۸ تا ۹۵ درجه فارنهایت می باشد. این گیاه در خاک­های شنی و لومی بخوبی رشد کرده و در خاک های فقیر با زهکش پایین محصول قابل قبولی می دهد. این گیاه در پی اچ ۴٫۸تا ۸٫۵ رشد می نماید. این محصول به ۵ تا ۷ بار آبیاری در طی مرحله رشد نیاز دارد هرچند که استرس خشکی میزان محصول این گیاه را کاهش می دهد. بیماری های مهم این گیاه بوته میری- سفیدک و لکه برگی و آفات مهم ان کرم طوقه بر – شب پره سفید کلم و کرم برگ¬خوار می باشد. روش مبارزه با آفات و بیماری های کینوا نیز شبیه گیاه اسفناج می باشد.

مهندس شاهرخ مهسنی در خصوص  زمان کاشت:، نحوه کاشت ، آبیاری و برداشت توضیحاتی به شرح ذیل ارائه نمود. زمانیکه درجه حرارت در فصل بهار به ۱۵ درجه سانتیگراد برسد بعد از اضافه نمودن ۱۵۰ کیلوگرم اوره و ۵۰ کیلوگرم فسفات به خاک و عملیات خاکورزی، کشت بذور انجام می­شود.

نحوه کشت: در عمق ۰٫۵ تا ۱ سانتیمتر و با فاصله روی ردیف ۵ سانتیمتر و بین ردیف ۴۵ تا ۶۰ سانتیمتر توسط دستگاه های ریز کاشت کاشته می شود. کشت بوسیله دست نیز امکانپذیر می باشد.

آبیاری: بلافاصله بعد از کشت آبیاری انجام می گردد. بعد از ۲۴ ساعت بعد کاشت، جوانه زنی انجام می شود و تا مرحله ۲ تا ۳ برگی نباید آبیاری صورت گیرد. بعد از آن به ۵ تا ۷ بار آبیاری نیاز می باشد. ۳ تا ۵ روز بعد از کاشت گیاهچه ها ظاهر می شوند.

 برداشت: مرحله رسیدگی آن مانند سورگوم می باشد. وقتی گیاه رو به خشک شدن می رود برداشت صورت می گیرد. برداشت یا با دست و یا توسط کمباین انجام می گیرد.

وی همچنین توضیحات مفصلی در مورد کشت گیاه کینوآ در استان آذربایجان شرقی، بخش خواجه، پایگاه آبخوانداری و حفاظت خاک و آبخیزداری خواجه به شرح ذیل ارائه داد:

۲-۱ شرایط و موقعیت محل کشت: این گیاه در پایگاه آبخوانداری و حفاظت خاک و آبخیزداری خواجه، کیلومتر ۷ جاده خواجه – اهر، از زیر حوضه های فرعی حوزه آبخیز آجی چای کشت شد، میانگین دمای سالیانه منطقه برابر ۹/۹ درجه سانتیگراد، میانگین حداکثر برای تیر ماه ۴۷/۲۲ و میانگین حداقل در دیماه برابر ۹/۳-  درجه سانتیگراد و با حداکثر مطلق ۴۰ درجه سانتیگراد می باشد، ارتفاع متوسط عرصه برابر ۱۵۵۰ متر از سطح دریا، جزو اراضی مارنی مربوط به دوران سوم زمین شناسی با تپه ماهورهای عمدتا شیل و مارن و با اراضی دشت­های رسوبی است، از لحاظ خاکشناسی از متوسط تا خیلی سنگین بوده و اراضی دشت های دامنه ای با شوری متوسط تا زیاد بدون قلیائیت و دارای عمق خاک زیاد می باشد. دارای تنوع گیاهی زیاد، عمدتا گیاهان شورپسند که بعد از اصلاح خاک از طریق عملیات آبخیزداری تا حدودی از شوری اراضی دشت­های دامنه ای کاسته شده است. و گونه های مرتعی مناسب از جمله انواع گراس ها و لگوم جایگزین شده اند. قطعه کشت شده در سطح ۱۳۰ متر مربع، از اراضی غیر حاصلخیز با درصد مواد آلی خیلی کم و در حد فقیر با شیب کمتر از چهار درصد و با بافت متوسط تا نیمه سنگین و تا حدودی با EC بالا و نسبتا شور انتخاب گردید (شکل ۱).

۲-۲ تهیه بذر: بذر کینوآ با همکاری ایستگاه شوری یزد از طریق شرکت دانش بنیان مزرعه شورزیست کویر در سال ۱۳۹۸ تهیه گردید. کشت اول در اردیبهشت ماه همان سال در پایگاه خواجه انجام گرفت و تولیدات بذر آن مجددا در سال ۱۳۹۹ در منطقه کشت شد. میزان بذر مورد نیاز ۵ – ۸ کیلوگرم در هکتار بسته به شرایط اقلیمی منطقه.

۲-۳ زمان کشت: کشت بذر در اوایل فروردین ماه مورخه ۰۷/۰۱/۹۹ در ایستگاه خواجه زمانیکه زمین آماده کشت بود و دمای هوا به بالای ۱۵ درجه سانتیگراد رسید انجام گرفت. و با توجه به تجربیات سال گذشته تا اواسط اردیبهشت ماه با توجه به شرایط اقلیمی منطقه قابل کشت می باشد.که توصیه می گردد در شرایط دیم از بارش های منطقه بهرمند گردد.

۲-۴ میزان آب مورد نیاز: با توجه به اینکه آزمایش کشت کینوآ در پایگاه آبخوانداری خواجه در شرایط دیم انجام گرفت و به لحاظ زمان کشت به موقع از بیشتر نزولات بهاره استفاده شد نیاز به آبیاری اولیه نشد ولی بدلیل عدم بارش در منطقه در طول ماه های خرداد و تیر، و نیاز مورفولوژی گیاه به آب، در تیر ماه به یک نوبت آبیاری دشتی انجام شد.تا در میزان تولید محصول ریسک کمتر ایجاد شود.

۲-۵ طول دوره رشد: دوره رشد کامل به چهار ماه رسید در ماه اول گیاهی ضعیف بوده که پس از یک ماه به یکباره جهش ارتفاعی پیدا نمود. در طول دوره رشد این گیاه تا دمای بالای ۳۰ درجه را تحمل نمود.

۲-۶ زمان برداشت بذر: در اواخر تیر ماه مورخ ۲۹/۰۴/۹۹ به هنگامی­که گلاذین به رنگ قرمز تیره درآمد و برگها ی گیاه زرد رنگ شد به عملیات برداشت اقدام نموده و به مدت تا یک هفته پس از خشک شدن گیاه، عملیات غربال بذر صورت پذیرفت.

۳: مشاهدات از کشت گیاه کینوآ در شرایط دیم در ایستگاه خواجه

۳-۱ شکل برگ­ها: برگ­ها بصورت مثلثی شکل شبیه برگ­های گیاه سلمه تره، کرکدار و بعضا دندانه دار  بوده که در اوایل رشد سبز رنگ و به هنگام بلوغ زرد و زرد متمایل به قرمز و قرمز تیره گرایید (شکل ۲).

۳-۲ ارتفاع کینوا: ارتفاع این گیاه در شرایط دیم به هنگام رشد کامل تا ارتفاع یک متری رسید. ولی در شرایط آبی تا ارتفاع ۲ متری نیز می رسد (شکل ۳ و ۵).

۳-۳ گل آذین: گل آذین از تعداد زیادی خوشه تشکیل شده بود که تا ۱۰ الی ۳۰ سانتیمتر درازا داشت (شکل۴و۷).

۳-۴ تعداد بوته ها: از هر بذر جوانه زده به تعداد یک بوته قابل مشاهده بود.

۳-۵ میوه: میوه یا دانه کینوآا در کلافی زرد رنگ پیچیده شده است که حالت بیضوی شکل دارند و به هنگام رسیدن میوه بذرها به رنگ زرد و متمایل به رنگ قرمز درآمدند که در صورت سبوس گیری( لایه پوششی بذر) رنگ سفید آسمانی دانه شبیه مروارید رویت می­شود (شکل ۹).

۳-۶ نحوه برداشت: در شرایط فعلی در ایستگاه بصورت دستی برداشت شد. در صورت کشت گسترده با کمباین قابل برداشت می باشد (شکل ۸).

۳-۷ میزان بذر برداشتی بدون بوجاری شده: ۹٫۵ کیلوگرم در ۱۳۰ متر مربع و در واقع ۷۳۰ کیلوگرم در هکتار، که این مقدار در شرایط آبی بسته به تعداد نوبت آبیاری تا ۲۰۰۰ کیلوگرم در هکتار قابل برداشت می باشد.

روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی