اعلام افزایش پنجبرابری تولیدات کشاورزی کشور از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون، صرفاً یک عدد آماری نیست؛ پشت این عدد، دههها تلاش علمی، پژوهشی، میدانی و راهبردی مجموعهای قرار دارد که نام آن با امنیت غذایی ایران گره خورده است: سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی؛ تات.
هر انسان منصف و هر فرد متخصصی که با واقعیتهای بخش کشاورزی آشنا باشد، بهخوبی میداند که افزایش عملکرد، ارتقای کیفیت محصولات، معرفی ارقام جدید، توسعه دانش فنی، پشتیبانی علمی از تولید، مقابله با تنشهای اقلیمی، حفظ ذخایر ژنتیکی، انتقال یافتههای پژوهشی به مزرعه و کمک به پایداری تولید، بدون نقشآفرینی سازمان تات ممکن نبود.
اما متأسفانه همواره عدهای یا از سر غرضورزی و یا از روی ناآگاهی و فقدان دانش تخصصی، چشم خود را بر این خدمات بستهاند و با جملههایی سطحی مانند «شما که اینقدر بودجه میگیرید، مگر چه کار کردهاید؟» تلاش میکنند جایگاه تحقیق، آموزش و ترویج را کوچک جلوه دهند. پاسخ این نگاه غیرکارشناسی روشن است: اگر تحقیق و پژوهش بیاثر بود، کشاورزی ایران در این ۴۷ سال چگونه توانست در برابر تحریم، خشکسالی، تغییر اقلیم، محدودیت منابع آب و فشارهای خارجی دوام بیاورد و تولید خود را چند برابر کند؟
واقعیت این است که بخش بزرگی از تابآوری کشاورزی کشور، حاصل کار خاموش و بیادعای محققان، کارشناسان، مروجان، ایستگاههای تحقیقاتی، مؤسسات پژوهشی و مراکز تحقیقات کشاورزی در سراسر کشور است؛ مجموعهای که شاید کمتر دیده شود، اما اثر آن در سفره مردم، در امنیت غذایی کشور و در استقلال تولید ملی کاملاً مشهود است.
در دولت چهاردهم، خوشبختانه شاهد شکلگیری یک ارتباط عالمانه، منطقی و مؤثر میان دکتر نوری، مقام عالی وزارت جهاد کشاورزی و دکتر گلمحمدی، رئیس سازمان تات هستیم. این تعامل ارزشمند نشان میدهد که وزیر محترم جهاد کشاورزی، اهمیت ساختار عظیم تحقیقاتی وزارتخانه را بهدرستی درک کرده و میداند که بدون پشتوانه علمی و پژوهشی، هیچ برنامهای در کشاورزی به نتیجه پایدار نخواهد رسید.
در این میان، نقش دکتر گلمحمدی نیز بسیار مهم و قابل تقدیر است. روحیه میدانی، صداقت، شرافت مدیریتی و نگاه سازمانمحور ایشان باعث شده است که سازمان تات در مسیر اثرگذاری بیشتر حرکت کند. دکتر گلمحمدی نشان داده که بهجای حاشیهسازی، رقابتهای ناسالم مدیریتی یا نگاههای شخصی، از هر فرصت برای تقویت جایگاه سازمان، حمایت از پژوهش، افزایش همگرایی با وزارتخانه و ارتقای نقش تحقیقات در تصمیمسازیهای ملی استفاده میکند. این رویکرد دقیقاً همان چیزی است که سازمان تات و بخش کشاورزی کشور به آن نیاز دارد.
با این حال، یک آسیب جدی نیز باید صریح و شفاف بیان شود. متأسفانه برخی از رؤسای سازمانهای جهاد کشاورزی استانها هنوز جایگاه، وظایف و ظرفیتهای مراکز تحقیقات کشاورزی را بهدرستی نشناختهاند. در حالی که مراکز تحقیقاتی تات در استانها، بازوی فنی، علمی و راهبردی وزارت جهاد کشاورزی هستند، برخی مدیران استانی بهجای همگرایی با این مراکز، آنها را به حاشیه میرانند و برای مسائل تخصصی کشاورزی، مسیرهایی را انتخاب میکنند که با ساختار رسمی، علمی و مأموریتمحور وزارتخانه همخوانی ندارد.
همکاری با دانشگاهها در جای خود ارزشمند است، اما نادیده گرفتن مراکز تحقیقات کشاورزی و بیتوجهی به ظرفیتهای سازمان تات، خطایی راهبردی است. این رفتار نهتنها با نگاه علمی دکتر نوری و سیاستهای کلان وزارت جهاد کشاورزی منافات دارد، بلکه نوعی دهنکجی به منافع ملی و راهبردهای تخصصی بخش کشاورزی است. وزارتخانهای که سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی را در درون خود دارد، نباید اجازه دهد این ظرفیت عظیم در استانها به حاشیه رانده شود.
امروز اگر از افزایش پنجبرابری تولیدات کشاورزی سخن میگوییم، باید با شجاعت و انصاف بپذیریم که سازمان تات یکی از ستونهای اصلی این موفقیت بوده است. این سازمان، ویترین تبلیغاتی نیست؛ یک زیرساخت ملی است. تات فقط یک سازمان اداری نیست؛ حافظ دانش کشاورزی ایران، پشتیبان تولیدکننده، پشتوانه امنیت غذایی و سنگر علمی کشور در برابر بحرانهای آینده است.
کسانی که منصفاند، این حقیقت را میبینند. کسانی که متخصصاند، آن را درک میکنند. و کسانی که مغرضاند، حتی اگر آمار پنجبرابری تولید را هم ببینند، باز چشم خود را بر نقش بیبدیل این سازمان خواهند بست.
امروز زمان آن رسیده است که جایگاه سازمان تات نه در حاشیه، بلکه در متن تصمیمسازیهای کشاورزی کشور قرار گیرد. حمایت از تات، حمایت از پژوهش نیست؛ حمایت از امنیت غذایی، استقلال ملی و آینده کشاورزی ایران است.
✍️احمد بایبوردی
