مهم ترین اثرات فضای سبز در شهرها کاهش آلودگی هوا، کاهش آلودگی صوتی، تعدیل دما، افزایش رطوبت نسبی و جذب گرد و غبار است. حجم زیادی از منابع آب شهری به دلیل کشت گونههای گیاهی متفاوت در کنار یکدیگر و مشخص نبودن نیاز آبی این گیاهان در فضای سبز تلف میشود. میانگین آبی که برای […]
مهم ترین اثرات فضای سبز در شهرها کاهش آلودگی هوا، کاهش آلودگی صوتی، تعدیل دما، افزایش رطوبت نسبی و جذب گرد و غبار است. حجم زیادی از منابع آب شهری به دلیل کشت گونههای گیاهی متفاوت در کنار یکدیگر و مشخص نبودن نیاز آبی این گیاهان در فضای سبز تلف میشود. میانگین آبی که برای آبیاری درختان در هفته لازم است حدود ۲۵ تا ۷۵ لیتر بوده که این مقدار آب بسته به بافت خاک، وزن مخصوص خاک، دمای هوا به صورت روزانه و میزان بارش متغیر میباشد.لذا وقتی شعار کاشت یک میلیون اصله نهال داده می شود باید به تامین این مقدار آب مورد نیاز توجه نمود .با توجه خشکسالی های اخیر وتنش خشکی وکاهش سطح آبهای زیر زمینی حتی اگر بتوانیم در تمامی عرصه ها از حیاط منازل گرفته تا پارک های حاشیه ای نهال کاری کنیم بعد از رشد اولیه در سال اول نخواهیم توانست این حجم آب مورد نیاز را تامین کنیم .از طرفی زمین های منتخب برای کاشت در عرصه های دارای مشکلات شوری وقلیاییت وآهک کشت می شوند که ضروری هست در این عرصه ها کشت به صورت گلدانی با ابعاد ۱*۱*۱ کاشت شود که دراغلب چاله های کشت شده چنین وضعیتی را مشاهده نمی کنیم.در ادامه تحلیلی از وضعیت منابع آبی در تبریز ارایه می دهیم.
مساحت شهرستان تبریز حدود ۲۲۰۰ کیلومترمربع بوده ودارای دو بخش مرکزی و خسروشهر و ۶ دهستان میباشد.
رودخانههای مهم شهرستان تبریز
- آجی چای
- سعید چای
- مهرانه رود
- قوری چای
- کمورچای
- سینخ چای
- نهند چای
- سردرود چای
- یاش چای خسروشهر
اکثر این رودخانهها فصلی میباشد.میزان آورد رودخانههای تبریز در حدود ۵۵۳ میلیون مترمکعب و خروجی از تبریز در حدود ۴۰۰ میلیون مترمکعب میباشد. سالیانه در حدود ۱۵۳ میلیون مترمکعب از رودخانهها برداشت میشود
قرار بود با احداث سد شهید مدنی نیز حدود ۲۷۰ میلیون مترمکعب آب در دریاچه سد ذخیره شود که تاکنون این سد به علت مشکلات عدیدهای که داشته هنوز به بهرهبرداری نرسد.
برداشت از منابع آب زیرزمینی تبریز در چهار سفره آب زیرزمینی تبریز بیشتر از دامنههای شمالی سهند واقع در جنوب و جنوب شهرستان تبریز (حدود ۶۴ حلقه چاه عمیق با برداشت ۱۲۰۰ لیتر در ثانیه) و بیشتر برای مصارف شرب صورت میپذیرد
میزان برداشت از قناتهای موجود در تبریز در حد قابلتوجهی نمیباشد.
از چاههای کل شهرستان تبریز (مرکزی و خسروشهر) برای بخش کشاورزی میزان ۱۲۶ میلیون مترمکعب در سال استحصال میشود و برای شرب حدود ۳۶ میلیون مترمکعب در سال برداشت میشود (بیلان آب سفرههای زیرزمینی منفی میباشد).میزان بارندگی درازمدت در بهار و تابستان شهرستان تبریز در حدود ۱۰۰ تا ۱۱۰ میلیمتر میباشد.
حال چنانچه نیاز آبی یک هکتار باغ با آرایش کشت ۴*۴ (حدود ۶۲۵ درخت) را حدود ۶۰۰۰ مترمکعب در نظر بگیریم نیاز آبی هر درخت حدود ۹٫۵ مترمکعب در سال خواهد بود و اگر قرار باشد یکمیلیون نهال کاشته شود در سال میزان ۹٫۵ میلیون مترمکعب آب نیاز خواهد بود که رقم قابلتوجهی میباشد. البته اگر سد شهید مدنی در تبریز به بهرهبرداری رسیده بود امکان تهیه آب موردنیاز این درختان بهراحتی امکانپذیر بود ولی در شرایط فعلی با توجه به کاهش بارندگیها و محدود بودن منابع آب در دسترس، تهیه آب برای این درختان امر سادهای نخواهد بود.با تحلیل فوق می توان نتیجه گرفت که شعار کاشت یک میلیون اصله درخت با توجه به محدودیت منابع خاک وآب فعلی تبریز بیشتر به شعاری می ماند.
احمد بایبوردی
