در جهان امروز، قدرت کشورها تنها با وسعت سرزمین، ذخایر طبیعی یا توان نظامی سنجیده نمیشود؛ یکی از مهمترین شاخصهای اقتدار ملی، توان تولید دانش، فناوری و تأمین پایدار امنیت غذایی است. در این میان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) بهعنوان بزرگترین نهاد علمی کشاورزی کشور، نقشی بیبدیل در ترسیم آینده کشاورزی ایران بر عهده دارد.
مدیریت این مجموعه، صرفاً اداره یک سازمان اداری نیست؛ بلکه هدایت بزرگترین سرمایه دانشی بخش کشاورزی کشور است. از همین منظر، آنچه در دوره مدیریت دکتر غلامرضا گلمحمدی در سازمان تات رقم خورده، صرفاً مجموعهای از اقدامات اجرایی نیست؛ بلکه تلاشی هوشمندانه برای بازتعریف جایگاه پژوهش، احیای مرجعیت علمی و تبدیل علم به قدرت ملی است.
دکتر گلمحمدی با این باور که امنیت غذایی از مزرعه آغاز نمیشود، بلکه از آزمایشگاه، پژوهشکده و بانکهای ژنتیکی آغاز میشود، مسیر توسعه را از بنیادیترین حلقه زنجیره تولید، یعنی «بذر» آغاز کرد. بذر، نقطه آغاز حیات کشاورزی است و هرگونه سرمایهگذاری در این حوزه، سرمایهگذاری بر آینده یک ملت محسوب میشود. حمایت از اصلاح نباتات، توسعه بذرهای گواهیشده، تقویت پژوهشهای ژنتیکی، افزایش مشارکت شرکتهای دانشبنیان و بخش خصوصی و حرکت به سمت تجاریسازی یافتههای تحقیقاتی، جلوهای از همین نگاه آیندهنگر است.
اما ارزش این مدیریت، تنها در مرزهای ایران خلاصه نمیشود.
در دورانی که بسیاری از کشورها از علم بهعنوان ابزار دیپلماسی بهره میبرند، سازمان تات نیز با هدایت دکتر گلمحمدی توانسته است جایگاه علمی جمهوری اسلامی ایران را در عرصه بینالمللی ارتقا دهد. توسعه همکاریهای پژوهشی و فناورانه با کشورهای منطقه، گسترش تعاملات علمی با افغانستان، تعمیق همکاریهای تحقیقاتی با بلاروس و فعالسازی ظرفیت همکاری با سایر کشورها، تنها تبادل تجربه نیست؛ بلکه صادرات دانش، فناوری و سرمایه فکری ایران است؛ سرمایهای که ارزش آن بهمراتب بیش از صادرات مواد خام خواهد بود.
در کنار این دیپلماسی علمی، حمایت از شرکتهای دانشبنیان، پیوند دادن پژوهش با نیازهای واقعی تولید، میدان دادن به نخبگان، ارتقای زیرساختهای تحقیقاتی، تقویت ارتباط میان محققان و کشاورزان و حرکت به سمت کشاورزی هوشمند، نشان میدهد که سازمان تات در مسیر تبدیل شدن به موتور محرک نوآوری کشاورزی کشور قرار گرفته است.
امروز دیگر نمیتوان سازمانهای تحقیقاتی را صرفاً با تعداد مقالات یا گزارشهای پژوهشی سنجید؛ معیار واقعی موفقیت، میزان اثرگذاری آنها بر زندگی مردم، سفره خانوادهها، امنیت غذایی کشور و اقتدار علمی ایران است. هر بذر اصلاحشده، هر رقم جدید، هر فناوری بومی و هر همکاری علمی بینالمللی، گامی در جهت کاهش وابستگی، افزایش بهرهوری و تقویت استقلال ملی است.
دکتر غلامرضا گلمحمدی در این مسیر، بیش از آنکه یک مدیر اجرایی باشد، معمار پیوند میان علم، تولید، فناوری و دیپلماسی بوده است؛ مدیری که با نگاهی عالمانه، آیندهنگر و ملی، تلاش کرده است سازمان تات را به جایگاه شایسته خود، یعنی مرجع اصلی دانش و فناوری کشاورزی منطقه، نزدیکتر سازد.
بیتردید مسیر توسعه علم و فناوری، مسیری کوتاه و کمهزینه نیست. اما تاریخ نشان داده است که ملتهایی که بر پژوهش، دانش و نوآوری سرمایهگذاری کردهاند، نهتنها امنیت غذایی خود را تضمین کردهاند، بلکه اقتدار اقتصادی و سیاسی خویش را نیز استوار ساختهاند.
از این منظر، حمایت از مدیریتهای علمی، اندیشهورز و تحولآفرین در سازمانهایی چون تات، حمایت از یک مدیر یا یک سازمان نیست؛ حمایت از آینده کشاورزی ایران، امنیت غذایی مردم و اقتدار علمی جمهوری اسلامی ایران است. هر گامی که امروز در آزمایشگاهها، مزارع تحقیقاتی و مراکز پژوهشی برداشته میشود، فردا در سفره مردم، در استقلال کشور و در اعتبار جهانی دانش ایرانی جلوهگر خواهد شد؛ و این همان سرمایهای است که ارزش آن، بسیار فراتر از هر دستاورد کوتاهمدت و مقطعی است.
